Beslisgids · 18 augustus 2026 · 5 min
Mag je waarnemer nog als zzp'er?.
De Belastingdienst handhaaft weer, en sinds dit jaar zijn de eerste boetes mogelijk. Geen reden voor paniek — wel voor een eerlijk antwoord op vijf vragen.
Jarenlang was een zzp'er erbij de makkelijkste oplossing voor een gat in het rooster. Dat kan nog steeds — maar niet meer vanzelfsprekend. Dit is waar je als praktijkhouder in 2026 staat, en hoe je in vijf vragen beslist of jouw constructie houdbaar is.
Waar we nu staan, in het kort
Sinds 1 januari 2025 handhaaft de Belastingdienst weer volledig op schijnzelfstandigheid; het jarenlange handhavingsmoratorium is voorbij. 2025 was een overgangsjaar met een "zachte landing": correcties en naheffingen konden wel, boetes niet. Sinds 1 januari 2026 is die landing halfzacht: wie wéért beter had moeten weten en bewust doorging, riskeert nu ook een vergrijpboete. De lichtere verzuimboetes blijven in 2026 nog uit; vanaf 2027 wil het kabinet verder normaliseren.
Voor de wetstrajecten die hierachter zitten — het rechtsvermoeden bij een laag uurtarief, de nieuwe Zelfstandigenwet — houden we een aparte themapagina bij. Dit artikel gaat over de vraag die daaraan voorafgaat: hoe zit het met die ene waarnemer in jóuw praktijk?
De vijf vragen
De Belastingdienst kijkt naar het hele plaatje, maar in de praktijk draait het om een handvol punten. Beantwoord ze eerlijk:
- 1. Draait hij of zij vast mee in het rooster? Elke dinsdag en donderdag, maandenlang, tussen collega's in loondienst die hetzelfde werk doen? Dat is het klassieke beeld van inbedding — en het zwaarste signaal.
- 2. Wie bepaalt het tarief? Een zelfstandige onderhandelt en factureert een eigen tarief. Wie gewoon "het percentage van de praktijk" krijgt, lijkt op een werknemer met een factuur.
- 3. Is er iets van eigen ondernemerschap zichtbaar? Eigen aansprakelijkheidsverzekering, eigen na- en bijscholing, investeringen, meerdere opdrachtgevers per jaar.
- 4. Kan er een vervanger komen? Mag de zzp'er zich laten vervangen door een andere bevoegde collega, of moet het per se deze persoon zijn?
- 5. Wie draagt het risico? Bij ziekte, een lege agenda of een klacht: ligt dat bij de zelfstandige, of vangt de praktijk het op?
Hoe vaker het antwoord richting "de praktijk" wijst, hoe meer de constructie op loondienst lijkt — wat er ook boven het contract staat.
Drie routes als het schuurt
Route 1: maak het echte zelfstandigheid. Losse, afgebakende opdrachten in plaats van een vast rooster, een eigen tarief, ruimte voor andere opdrachtgevers. Werkt alleen als het ook echt zo gaat werken — een aangepast contract zonder aangepaste praktijk verandert niets.
Route 2: bied loondienst. Voor wie eigenlijk al onderdeel van het team is vaak de eerlijkste route, en met de huidige schaarste ook een kans: zekerheid bieden is een argument geworden.
Route 3: detachering. Wil de behandelaar niet in dienst bij jou, en wil jij het risico niet? Dan komt de kracht bij een detacheerder in loondienst en werkt bij jou. Zo lossen wij het op voor praktijken waar zzp niet meer past — zo werkt dat.
Wat je deze maand kunt doen
Loop je flexibele schil langs de vijf vragen. Leg per persoon vast wat je hebt beoordeeld en waarom — bij een controle telt dat je er serieus naar gekeken hebt. En herbeoordeel jaarlijks: een constructie die in januari klopte, kan in december zijn scheefgegroeid.
Bronnen
Vragen over je eigen situatie?
Dit artikel is algemeen; jouw praktijk of loopbaan is dat niet. Leg je vraag gerust voor — je krijgt een eerlijk antwoord, ook als dat "doe het niet" is.